سرمقاله 
وضعیت زندان و زندانیان در شرایط جدید
معمولاً وقتی از زندانیان در جمهوری اسلامی صحبت میشود، بیشتر به زندانیان سیاسی اشاره میشود و وضعیت زندان و زندانیان غیر سیاسی از نظر دور می‌گردد.
این یک انحراف ایدئولوژیک و سیاسی‌ست. زیرا زندانیان غیر سیاسی نیز فرزندان شرایط خاص جامعه خود و قربانیان آن شرایط و ساختار اجتماعی‌اند.
همه ما خواهان لغو اعدام هستیم. این خواست، هم زندانیان سیاسی و هم زندانیان غیر سیاسی را در نظر دارد. این امر خوبی‌ست ولی کمتر دیده شده است که نیروهای انقلابی و مترقی به شرایط زندان و شرایط پروسه محاکمه و اعدام زندانیان غیر سیاسی توجه کافی مبذول داشته و رژیم را در این زمینه نیز افشا کرده باشند.
در ایران بر مبنای ادعای سیاستمداران رژیم فاشیستی اسلامی، ۴۹۴ زندان رسمی علنی وجود دارد. «تحقیقات پایگاه داده‌های باز ایران نشان می‌دهد در حال حاضر سازمان زندان‌ها در ایران، مشغول ساخت ۷۰ زندان و ندامتگاه جدید در سراسر کشور است که باید تا سال ۱۴۰۵ به بهره‌برداری برسند... علاوه بر این، دو ردیف کلی با عنوان "احداث ۵۹ ندامتگاه" و "احداث ۱۰۰ بازداشتگاه موقت" در بودجه پیش‌بینی شده که هیچ اطلاعات دقیقی درباره جزئیات آنها در دسترس نیست.» (سایت داده‌های باز ایران - ۲۵ اسفند ۱۴۰۲)
بدین ترتیب بر ۲۶۵ زندان موجود تا سال ۱۴۰۲ حدود ۲۲۹ زندان دیگر اضافه گردیده است؛ به عبارت دیگر در ایران کنونی حداقل ۴۹۴ زندان رسمی وجود دارد که برخی به صورت ندامتگاه معرفی میشود. علاوه بر این بسیاری از زندانیان سیاسی و مجرمین، و مجرمینی که می‌توانند بخشی از دوره زندانی خود را در خارج بگذرانند، مجبور به تحمل پایبند الکترونیکی هستند.
«رئیس سازمان زندان‌ها با اعلام اینکه در حال حاضر ما پابندهای الکترونیک را توسط شرکت دانش بنیان داخل کشور تولید می‌کنیم و به تولید انبوه رسیده‌ایم، بیان کرد: در سه ماهه اخیر نسبت به گذشته بهره‌مندی از پابندهای الکترونیک به دو برابر رسیده است...» در عین حال او اقرار کرد که «تراکم جمعیت کیفری در زندانهای کشور در حد مطلوب نیست چون ما با افزایش تراکم جمعیت کیفری مواجه هستیم ...» (تجارت نیوز)
پابندهای الکترونیکی، زندانیان و مجرمین خارج از زندان را به حرکت در یک محدوده مشخص مجبور و کنترل می‌کند. این پابند، نیروهای امنیتی را قادر می‌سازد که در هر لحظه مکان مجرم و یا زندانی سیاسی را دقیقا تشخیص دهند. به بیان دیگر این پابندها که به تولید انبوه نیز رسیده است، کنترل و فشار جسمی و روانی را بر زندانیان افزایش می‌دهد.
حال ما برای درک وضعیت زندانیان در زندانهای این کشور به یکی از زندان‌ها می‌رویم:
«“زندان تهران بزرگ با ظرفیت ۱۵ تا ۱۷هزار زندانی در ۳۲ کیلومتری جنوب تهران در جاده حسن‌آباد به سمت قم قرار دارد. مساحت این زندان ۱۱۰هکتار است. زندان دارای ۳۸ سوله است که ۲۶ سوله آن شامل ۳۴ اندرزگاه ۳۰۰ نفره است. این زندان از سال ۱۳۹۴ مورد بهره‌برداری قرار گرفت. در قیام سراسری ۹۸ هزاران تن از بازداشتی‌های این قیام در این زندان محبوس بودند.“ (ایران گلوبال ۴/۶/۲۰۲۴) با وجود ۷۰ زندان بزرگ جدید دیگر و در نظر گرفتن گزارش خانم پوران ناظمی فعال سیاسی و زندانی پیشین از شرایط زندان، روشن می‌گردد که تعداد زندانیان بسیار زیادتر از تعداد ۲۴۰ هزار میباشد. ایشان می‌گوید: “مجبور بودیم در اتاقی به ابعاد ۲ متر در ۳ متر و در کنار ۶ زندانی دیگر با جرائمی همچون قتل و مواد مخدر روزگار بگذرانیم...“(VON ۳ آبان ۱۴۰۳)، یعنی حداقل ۸ زندانی در سلولی به ابعاد ۲ در ۳ متر.
ایرج مصدقی، زندانی سیاسی پیشین در مورد زندان اوین می‌نویسد: “در هر یک از بندها و اتاق‌ها و سلول‌ها چندین برابر ظرفیت زندانی جای دادند.“ (DW- ایرج مصدقی – ۲۵ مهر ۱۴۰۳)
“زندان قزل‌حصار، از بزرگ‌ترین زندانهای خاورمیانه که برای پنج هزار نفر ساخته شده بود اما بیش از ۳۰ هزار نفر در آن محبوس هستند“ (رادیو زمانه)»(اقتباس از کمون شماره ۴۱)
در واقع زندانیان بسیاری را در سلولهای کوچک کنار هم فشرده‌اند. برخی سیاستمداران رژیم به وجود ۳۰۰ هزار زندانی اقرار میکنند، از جمله غلامحسین اسماعیلی، رئیس وقت سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور در سال ۱۳۹۰ از وجود ۳۰۰ هزار زندانی می‌گوید و دکتر شریف دماری دبیر علمی سمپوزیوم ادغام مراقبت‌های اجتماعی در سال ۱۳۹۴ آماری مشابه ۳۰۰ هزار زندانی را در گزارش‌های آسیب‌های اجتماعی ذکر کرد. لذا باید تعداد واقعی زندانیان ایران را در حال حاضر بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار تخمین زد. زیرا از آن سال تا کنون صدها هزار نفر را در اعتصابات کارگری و غیر کارگری و تظاهرات خیابانی زندانی کرده‌اند. برخی از اعضای کمیسیون قضائی و حقوقی مجلس می‌گویند: «که سالانه حدود ۳۰۰ هزار زندانی با محکومیت‌های بسیار کوتاه‌مدت (یک تا پنج روزه) وارد زندانهای کشور و سپس آزاد میشوند. (Majles.ir) این که وارد میشوند درست است ولی آزاد شدن همه آنها با واقعیت نمی‌خواند.
با شروع حملات اسرائیل به ایران و جنگ آمریکا و ایران، با دستگیری‌های فله‌ای و گروهی معترضین در خیابان‌ها به شدت بر جمعیت زندان‌ها افزوده گشته، در حالی که تعداد زندانهای ایران از ۱۴۰۴ تا کنون ثابت است. وضعیت زندان‌ها بحرانی‌تر گشته و برای زندانیان مرگ آور گردیده است. گزارشات متعدد از زندانهای ایران حاکی از آن است که زندانیان دچار کمبود شدید مواد غذائی و داروئی هستند. برق و آب در ساعات متمادی در هر روز قطع می‌گردد و فروشگاه‌های زندان تعطیل گشته است. این در حالی است که زندانبانان رفتار تهاجمی‌تر و وقیحانه‌تری را در پیش گرفته و امنیت زندانیان را شدیداً در خطر قرار داده‌اند. با قطع اینترنت، رابطه هزاران زندانی با خارج قطع گردیده و خانواده‌ها نیز از سرنوشت عزیزان دربندشان بی‌خبرند.
به علت عدم تناسب تعداد زندانی با تعداد زندان‌ها و در نتیجه کمبود جا و به علت تراکم زندانیان در سلولهای کم ظرفیت، زندانیان مرتبا علنی و مخفیانه در حال جابه جائی و بلاتکلیفی هستند. لذا قوه قضائی در سال ۱۴۰۴ جهت باز کردن جا برای زندانیان سیاسی، هزاران نفر از مجرمانی را که چند سالی در زندان محبوس بودند با عفو معیاری آزاد کرد. بسیاری را نیز با پابند الکترونیکی “آزاد“ نمود.
علاوه بر همه این معضلات، جنگ و بمباران زندگی این زندانیان را با خطر مرگ مواجه می‌سازد. زندانبانان در سلول‌ها را قفل میکنند و خود پا به فرار می‌گذارند. اگر زندان مورد اصابت بمب واقع شود تعدادی زندانی جانشان را از دست میدهند و اگر بمباران نشدند، باید روزهای متوالی با تراکم بالا در سلولهای کوچک برای بازگشت زندانبانان در انتظار بمانند.
گزارشات زندانیانی که به هر جهت اخیرا آزاد شده‌اند نشان می‌دهد که مسئولین زندان با دستور از بالا و خالی کردن استرس خود، شکنجه، شلاق زدن، تحقیر زندانیان و نگهداری آنها در سلولهای انفرادی و قفس‌های تابوت مانند و خفقان عمومی را افزایش داده و تعدادی از زندانیان جانشان را در این روند از دست داده‌اند.
شرایط فیزیکی و معیشتی غیر قابل تحمل زندان یک جانب جنایاتی است که رژیم علیه مردم این کشور مرتکب میشود، جانب دیگر شکنجه‌های لاینقطع روحی زندانیان است.
تعداد اعدام‌ها افزایش یافته است. در هر روز زندانی و یا زندانیانی را از سلول‌ها بیرون می‌کشند و در سلولهای انتظار اعدام محبوس میکنند. به این ترتیب همه زندانیان به نوعی در انتظار حکم اعدام خودند. این تنش با اجرای حکم اعدام در محوطه زندان به اوج خود می‌رسد و بسیاری از زندانیان را دچار اختلالات روانی می‌کند.
رژیم به این نیز بسنده نکرده است. بلکه از سال ۱۴۰۱ به بعد به ویژه از سال ۱۴۰۴ مجلس اسلامی هدف گذاری سازمان زندان‌ها برای رشد ۵۰ درصدی اشتغال زندانیان تا پایان سال را تأیید کرده است. بعلاوه «اقدام دوم مجلس این بود که کسانی که می‌خواهند در زندان‌ها برای اشتغال زندانیان سرمایه‌گذاری کنند سود حاصل از تولید آنها معاف از مالیات باشد» (رئیس سازمان زندانهای ایران). در نتیجه زندانیان به لحاظ اقتصادی به سرمایه‌داران فروحته شده‌اند. به این جهت علاوه بر تمام معضلات جانکاهی که زندانیان را در خود می‌فشارد، استثمار اقتصادی برده‌وار نیز بر آن اضافه گشته است.
نظم کمونیستی
۲۳ مهر ۱۴۰۵
